BİZİ SÖYLER TÜRKÜLERİMİZ
Toplumun özelliklerini, tarihini, gelenek ve göreneklerini en güzel şekilde yansıtan unsurlardandır türküler.
Bu konuyu Âşık Veysel şöyle açıklar şiirinde:
“Bayramlarda düğünlerde
Toplantıda yığınlarda
Sıkılınca dar günlerde
Türk’üz türkü çağırırız.
Yaylalarda yataklarda
Odalarda otaklarda
Koyun gibi koytaklarda
Türk’üz türkü çağırırız.
Subaşında, sulaklarda
Türkün sesi kulaklarda
Beşiklerde beleklerde
Türk’üz türkü çağırırız.”
Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilgi eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilgili ve Türk’e özgü anlamında da kullanılır.
Ozan Arif türkü sözünün ne demek olduğunu üstüne basa basa vurgulayarak şu girişi yapar:
“Türkü demek, Türk demektir hemşerim,
O sebepten bizde boldur türküler…
Ben onu bilirim onu söylerim,
Türklerdeki özel haldır türküler…”
Devamında özel hal nedir onu açıklar:
“Öyle özel hal ki bilenler gelsin,
Türkü bilmiyorsan Türk de değilsin,
Türkü dinlemeyen Türk‘ü ne bilsin?
Türklerde töredir, ildir türküler…”
Türk’ü bilmek için türküyü bilmek ve türkü dinlemek gereğini vurgular devam eden dörtlüklerinde.
Bu konuda Cahit Öztelli yaptığı kısa ve anlamlı tanımında: “Halkın iç âlemini yaşatan, beşikten mezara kadar bütün yaşayışını içine alan en dikkate değer edebî mahsuller türkülerdir…” diye bahseder.
Herbert Jansky, türküyü şu şekilde tanımlamaktadır:
Türkü : “Büyük tarihi hadiseler karşısında halk kitlesinin sevinçlerini veya ümitsizliklerini; büyük şahsiyetler hakkındaki saygılarını veya nefretlerini; gençler arasında geçen hazin aşk hikâyelerini, millî hece veznini ölçü alan ve kalpleri fetheden mısralarla, derin bir muhteva içinde dile getiren edebî, aynı zamanda mûsiki bakımından ehemmiyete hâiz olan bu kendine öz bestelerle söyleyen; dar manâsıyla ise tarihi bir vesika mahiyeti gösteren Türk halk şiirinin en eski türlerinden biri…”
Bu tanım her ne kadar açık ve net olarak türküyü ortaya koymuşsa da Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun şu dizelerindeki duyguyu bizlere geçirdiği kadar etkili olamamaktadır.
“Ah bu türküler,
Türkülerimiz,
Ana sütü gibi candan,
Ana sütü gibi temiz.
Türkülerde tüter dağ dağ, yayla yayla
Köyümüz, köylümüz, memleketimiz.
Ah bu türküler, köy türküleri,
Dilimizin tuzu biberi,
Memleket ahvalini onlardan sor,
Kitaplarda değil, türkülerde ara Yemen’i,
Öleni, kalanı, gidip gelmeyeni..
Ben türkülerden aldım haberi.”
Türküler aynı zamanda haber vericidir. Memleketin gidişatından tutun da dağından taşına, kurdundan kuşuna kadar her konuda haber verir dinleyenine.
Türküler bir bakımdan memleket özlemidir de. Türküler Aşktır, sevgidir, mutluluktur, hüzündür… Ruhun gıdasıdır. İnsan sevgisidir. Yaşam sevgisidir, doğa sevgisidir, vatan sevgisidir, geçmiştir, gelecektir…
Türküleri bu kadar anlatmaya çalışsak da anlatamayacağımızı çok iyi biliyoruz. Yukarıda Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun “Türkülerde tüter dağ dağ, yayla yayla /Köyümüz, köylümüz, memleketimiz.” Dizeleri ışığında bu güzel memleketimizi birlikte türkülerle dolaşmaya ne dersiniz?
TÜRKÜLERLE DOLAŞALIM
Güzel ülkem Türkiye’de
Türkülerle dolaşalım
Türküler sunup hediye
Türkülerle dolaşalım
Silifke’den yoğurt alıp
Akdeniz’de suya dalıp
Toroslarda sazlar çalıp
Türkülerle dolaşalım
Mektup yazıp nazlı yâre
Olalım derdine çare
Aşk ile yanarken nâre
Türkülerle dolaşalım
Aşarak Ağrı dağından
Geçelim Gesi bağından
Dem vurup gençlik çağından
Türkülerle dolaşalım
Artvin’de Atabarlarla
Trabzon’da horonlarla
Ankara’da davullarla
Türkülerle dolaşalım
Hem okuyup hemi yazıp
Yâr yanına gizli varıp
Zülüfünden bir tel alıp
Türkülerle dolaşalım
Karadeniz kemençesi
Yayla kokar çalsa sesi
Çağlarken Şavşat deresi
Türkülerle dolaşalım
Kalbindeki kirleri sil
Türkülerden Türk’e eğil
Tut elimden haydi Halil
Türkülerle dolaşalım
